بخش اول اسم، صفت، اعداد و ضمیر

معلومات عمومی در مورد قراماتیکا (گرامر)

قراماتیکا یکی از شاخه های زبانشناسی است که قوانین تغییر کلمات و ترکیب آنها در جملات را بررسی می‌کند.

قراماتیکا به دو بخش تقسیم می‌شود.

مورفولوگیا (morfologiya)
 سینتاکسیس (sintaksis)


مورفولوگیا در اصل یک کلمه یونانی می‌باشد که از ترکیب دو واژه «morfos» به معنی شکل و فرم و «logos» به معنی بحث تشکیل شده است.

در مورفولوگیا کلمات به عنوان بخشهای کلامی (nitq hissəsi) مورد بحث قرار می‌گیرد و شکل و فرم، ساختار و تغییرات کلمه در نقش‌های مختلف دستوری کلمات یاد گرفته می‌شود. معادل فارسی مورفولوگیا «تکواژشناسی یا صَرف یا ساختِ‌واژه» و معادل ترکی استانبولی «Biçimbilim» می‌باشد.

سینتاکسیس هم یک کلمه یونانی و به معنی ترتیب می‌باشد. معادل فارسی آن نحو یا جمله‌شناسی و به دانش مطالعه قواعد مربوط به نحوه ترکیب و در کنار هم آمدن واژه‌ها به‌ منظور ایجاد و درک جملات در یک زبان اطلاق می‌شود. 
معادل ترکی استانبولی آن «Sözdizim» می‌باشد. 

تعداد بخشهای کلامی (nitq hissəsi) در زبان ترکی آذربایجانی 11 می‌باشد و به دو بخش کلامی اصلی و کمکی تقسیم می‌گردد.

1- بخشهای کلامی اصلی (əsas nitq hissələri)

اسم، صفت، شمارش، ضمیر، فعل، و قید
isim, sifət, say, əvəzlik, fel, zərf
 

2- بخشهای کلامی کمکی (köməkçi nitq hissələri) 
qoşma, bağlaycı, ədat, modal sözlər, nida
 

بخشهای کلامی اصلی دارای معنای لغوی و قراماتیکی هستند اما بخشهای کلامی کمکی فقط معنای قراماتیکی دارند.